ปาน

"ปานแต่กำเนิด" คือ ความผิดปกติของสีผิว และ/หรือความผิดปกติของความเรียบเนียนของผิว ซึ่งพบในทารกแรกเกิด หรือในช่วงอายุขวบปีแรก ปานมีหลายชนิด และเกิดจากความผิดปกติของเซลล์ที่แตกต่างกันไป เช่น เซลล์ผิวหนัง หลอดเลือด ทางเดินน้ำเหลือง และกล้ามเนื้อ

ปานโอตะ

ปานโอตะ (Nevus of Ota)

เป็นปานแต่กำเนิดชนิดที่พบบ่อยในชาวเอเชีย เช่น จีน เกาหลี ไทย มีลักษณะเป็นจุดสีน้ำตาลเข้ม สีเขียว สีฟ้าเทา หรือสีน้ำเงิน ที่ขยายขนาดขึ้นตามอายุ  ส่วนใหญ่เป็นข้างเดียว (90%)  ที่แก้ม หน้าผาก รอบตา ผู้ป่วยบางรายอาจมีปานโอตะเกิดขึ้นในบริเวณตาขาวด้วย  ประมาณร้อยละ 10 ของผู้ป่วย  จะตรวจพบความผิดปกติของความดันลูกตาข้างเดียวกับที่มีปานอยู่  ซึ่งหากไม่ได้รับการรักษาที่ทันเวลา จะพัฒนาไปเป็นโรคต้อหิน และทำให้ตาบอดได้  ปานโอตะที่ผิวหนังตอบสนองต่อการรักษาด้วยเลเซอร์ดีมาก

การรักษาด้วยเลเซอร์ระบบ QS (Ruby 694[1-7], Alexandrite 755[8, 9], Nd-YAG 1064) ได้ผลดีมาก โดยเฉลี่ยต้องทำการรักษาประมาน  5-10 ครั้ง ห่างกัน 6-12 สัปดาห์ รอยโรคสามารถจางหายไปได้หมดหลังการรักษาหลายครั้งติดต่อกัน การเริ่มรักษาตั้งแต่อายุยังน้อยจะได้ผลการรักษาต่อครั้งดีกว่า จำนวนครั้งของการรักษาน้อยกว่า เพราะรอยโรคชนิดนี้จะขยายขนาดตามอายุ

ปานกาแฟ

ปานสีกาแฟใส่นม (Café au lait)

มักเป็นตั้งแต่แรกเกิด มีลักษณะเป็นปื้นสีน้ำตาลอ่อนถึงสีน้ำตาลออกสีกาแฟ มักมีรูปร่างกลมหรือรี ขอบเขตค่อนข้างชัดเจน จะขยายขนาดขึ้นตามการเจริญเติบโต และจะคงอยู่ตลอดชีวิต  มีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางตั้งแต่เป็นมิลลิเมตรจนถึง 20 เซนติเมตร  ส่วนใหญ่จะไม่พบความผิดปกติอื่นๆ ของร่างกายร่วมด้วย แต่หากผู้ป่วยที่มีปานชนิดนี้จำนวนมากหรือมีขนาดใหญ่ อาจพบว่ามีโรคพันธุกรรมบางชนิดได้ ดังนั้นหากพบปานขนาดใหญ่หรือมีหลายอัน ควรพาบุตรหลานของท่านไปพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยเพิ่มเติม สามารถรักษาด้วยเลเซอร์ระบบ QS หรือ  เลเซอร์ Er:YAG

ปานมองโกเลียน

ปานมองโกเลียน (Mongolian)

พบบ่อยที่สุด มีลักษณะเป็นผื่นราบสีเขียว ฟ้าเทา หรือน้ำเงินเข้ม บริเวณก้นและสะโพก แต่อาจพบที่บริเวณอื่นๆ  ของร่างกายได้  เช่น แขน ขา หลัง ไหล่ ปานชนิดนี้จะค่อยๆ  จางหายไปเมื่ออายุ 4 ปี  ไม่มีความจำเป็นต้องทำการรักษา ในกรณีที่ไม่จางสามารถใช้เลเซอร์ระบบ QS รักษาได้  

ปานแดง

ปานแดงชนิด (Port-wine stains)

มักเป็นตั้งแต่แรกเกิด และไม่จางหายไป มีลักษณะเป็นปื้นแดง รอยโรคจะขยายขนาดตามตัวของผู้ป่วย ส่วนใหญ่มักอยู่ซีกใดซีกหนึ่งของร่างกาย ในเด็กเล็กจะมีสีอ่อน ไม่นูนหนา หากไม่ได้รักษาปานจะสีเข้มขึ้น  รวมทั้งอาจนูนหนาและขรุขระเพิ่มขึ้น  ตามอายุที่มากขึ้น  หากพบปานชนิดนี้บริเวณใบหน้า  โดยเฉพาะรอบดวงตา  อาจพบร่วมกับความผิดปกติของดวงตาและสมองได้  จึงควรพาบุตรหลานของท่านไปพบแพทย์ เพื่อการตรวจวินิจฉัยอย่างละเอียดต่อไป ปานแดงชนิดนี้สามารถรักษาโดยใช้เลเซอร์ได้  ซึ่งการตอบสนองต่อการรักษาขึ้นอยู่กับตำแหน่งและขนาดของรอยโรค  การเริ่มการรักษาด้วยเลเซอร์ในเด็กจะได้ผลการรักษาดีกว่าในผู้ใหญ่  และใช้จำนวนครั้งในการรักษาน้อยกว่า  แนะนำให้เริ่มรับการรักษาเร็วที่สุด

โดย : พญ.ณภากุล โรจนสุภัค ปริญญาโทสาขาตจวิทยา.,

Fellowship Training in Cutaneous and Laser Surgery, Institute of Dermatology, Thailand

line
facebook
phone